Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna

Article in other languages:

Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna
Союз Советских Социалистических Республик
( Sojuz Sovetskikh Sotsialistitxeskikh Respublik )

1922 — 1991

Federazioa

Aldarrikatua

Onartua

Ezeztapena

Hiriburua

Hizkuntza(k)

Ez zuen (Errusiera de facto)

Erlijioa

{{{erlijioa}}}

Eremua

22.402.200

Biztanleria

293.047.571

[[|Barne Produktu Gordina|BPG]]

{{{bpg}}}

BPG/bizt

{{{bpg bizt}}}

Dirua

Sobietar Rubloa (BTN)

Ordu eremua

+2 > +13

Interneteko domeinua

.su

Telefono aurrezenbakia

{{{telefonoa}}}

Goiburua

Пролетарии всех стран, соединяйтесь!
( Munduko langileok, elkartu! )

Ereserkia

- Internazionala (1922−1944)
- Sobietar Batasuneko Ereserkia (1944-1991)

<< Aurrekoak

	Errusiako SESF
	Transkaukasia SESF
	Ukrainako SES
	Bielorrusiako SES
	Estonia
	Letonia
	Lituania

Ondorengoak >>

Armenia
Azerbaijan
Bielorrusia
Errusia
Estonia
Georgia
Kazakhstan
Kirgizistan
Letonia
Lituania
Moldavia
Uzbekistan
Tadjikistan
Turkmenistan
Ukraina

Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna edo Sobietar Batasuna XX. mendeko zati handi bateko herrialde sozialista izan zen.

Sobietar Batasuna Errusiar Iraultzaren ondoko gudaren garaipenarekin sortu zen, 1922. urtean eta 1991. urtean, Mikhail Gorbatxeven gobernuarekin desegin zen. Itsaso Baltiko eta Itsaso Beltzatik Ozeano Bareraino zabaltzen zen. 15 errepublika sozialista sobietar izatera heldu zen. Errusia zen Batasunaren errepublika handiena, bai zabaleran bai biztanle kopuruan, eta politikoki eta ekonomikoki menderatzen zuen.

Politikoki 15 Sobietar Errepublika Sozialistetan (SES) banatua egon zen 1940 eta 1991 artean:

Armeniar SES (oraingo Armenia)
Azerbaijandar SES (oraingo Azerbaijan)
Bielorrusiar SES (oraingo Bielorrusia)
Errusiar SESF (oraingo Errusiar Federazioa)
Estoniar SES (oraingo Estonia)
Georgiar SES (oraingo Georgia)
Kazaktar SES (oraingo Kazakhstan)
Kirgiztar SES (oraingo Kirgizistan)
Letoniar SES (oraingo Letonia)
Lituaniar SES (oraingo Lituania)
Moldaviar SES (oraingo Moldavia)
Tadjiktar SES (oraingo Tadjikistan)
Turmendar SES (oraingo Turkmenistan)
Ukrainar SES (oraingo Ukraina)
Uzbekiar SES (oraingo Uzbekistan)

Geografia

22.402.200 km2 luze-zabal zen (10.000 km mendebaldetik ekialdera eta 5.000 km ipar-hego). Eremuaren %11a landa lurrak ziren, %16a belardiak zen, %41a basoak eta %32a gainontzekoa (tundra, besteak-beste).

Hainbat klima zituen: kontinentala, subtropikala, kontinentala, subartikoa eta polarra.

Historia

Sakontzeko, irakurri: Sobiet Batasuneko historia

Errusiar Iraultzak Sobietar Batasunaren sorrera ekarri zuen 1917an. Iraultzak tsarraren irudian oinarritutako sistema ordezkatu zuen. Bi garai bereizi daitezke Iraultzan: Lehenengoa 1917ko Otsaileko Iraultza izan zen, Errusiako Nikolas II.a tsarraren autokraziarekin bukatu zuena eta errepublika liberal bat ezarri zuena, eta bigarren fasea Urriko Iraultza izan zen, eta bertan Sobietarrak, Boltxebike alderdiaren menpean, boterea kendu zioten behin-behineko gobernuari.

1979ko abenduan Afganistan okupatu zuen, ia 10 urteko gatazka odoltsua eraginez.

1986ko apirilaren 26an Txernobylgo hondamendia gertatu zen Ukrainako Txernobyl hirian. Historiako istripu nuklearrik larriena izan zen, INES (International Nuclear Event Scale) eskalan 7. mailan kokatzen delarik (denetan handiena).

1991an desgertu zen Errusiar Federazioa eta beste hainbat estatu independente sortuz.

Lehendakariak

SESBeo lehendakariak honako hauek izan ziren:

1922- 1924 Vladimir Lenin
1924- 1953 Josef Stalin
1953- 1964 Nikita Khrustxev
1964- 1982 Leonid Brezhnev
1982- 1983 Juri Andropov
1984- 1985 Konstantin Txernenko
1985- 1991 Mikhail Gorbatxov

CCCP

1981eko ospakizuneko sobietar txanpona, non CCCP idazkuna ikus daitekeen Sobietar Batasuneko Armarriaren ondoan eta Juri Gagarinen kaskoan.

Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren akronimoa errusieraz CCCP da, Союз Советских Социалистических Республик, Sojuz Sobetskih Sotzialistitxeskih Respublik, alegia. Letra latindarrekin idazten da, modu teknikoki zuzena, CCCP den arren, alfabeto zirilikoz. Errusierazko gutxi gora-beherako ahoskera, "es es es err" da. Batzuetan, SSSR bezala transliteratua da, alfabeto zirilikoko C letraa, latindar alfabetoko Saren baliokidea baita, eta P letra, Rren baliokidea.

Sigla hauek, SESBetik kanpo, nazioarteko kirol lehiaketengatik, non beti paper nabarmen bat izan zuen, zein sobietar astronautengatik ezaguna egin zen, azken hauek, siglak kaskoan idatzita zituztelarik.

Kultura

Zinema sobietarra

Ikus, gainera

Sobietar Batasuneko armarria

	Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunako errepublikak
Armenia · Azerbaijan · Bielorrusia · Errusia · Estonia · Georgia Kazakhstan · Kirgizistan · Letonia · Lituania · Moldavia · Tadjikistan