Katalunia

Kataluniako Autonomia Erkidegoa
Hiriburua	Bartzelona
Probintziak	Bartzelona Girona Lleida Tarragona
Herritarra	kataluniar, katalan
Eremua - Espainiaren	32.114 km² % 6,3
Biztanleria - Espainiaren Dentsitatea	7.134.697 (2006) % 15,88 218,73 bizt/km²
ISO 3166-2	ES-CT
Estatutua	2006ko uztailaren 20an
Presidentea	José Montilla (PSC-PSOE)
Hizkuntza ofiziala(k)	gaztelania, katalana eta aranera
Espainiako Gorteak - Kongresuan - Senatuan	47 eserleku 23 eserleku
www.gencat.cat

Kataluniako Autonomia Erkidegoa (katalanez Comunitat Autònoma de Catalunya, gaztelaniaz Comunidad Autónoma de Cataluña eta araneraz Comunautat Autonoma de Catalonha) Espainiako autonomia erkidego bat da. Kataluniako lurralde historikoaren zati da. Bere Autonomia Estatutuaren arabera "nazio" bat da.

Kataluniako Autonomia Erkidegoak, 32.000km² inguruko azalera du, non bizi diren ia 7 milioi pertsona. Iparraldean Frantzia eta Andorrako Printzerria, mendebaldean Aragoi, hegoaldean Valentziako Erkidegoa eta ekialdean Mediterranear itsasoa mugakide ditu.

Administratiboki Espainiako Autonomia Erkidegoetako bat bada ere, hizkuntzaren aldetik (katalana) beste lurralde batzuekin harreman lunguistikoak ditu, Katalan Herriak (Països Catalans) osatuz: Andorra, Valentziako Erkidegoa, Balear Uharteak, administratiboki Frantziako lurraldea den Ipar Katalunia, Aragoiko ekialdeko eremu bat (Sartaldeko Zerrenda edo Franja de Ponent) eta Murtziako El Carxe eskualdea.

Historia

Hizkuntzak

Hizkuntza ofizialak katalana, gaztelania eta aranera dira.

Banaketa administratiboa

Probintziak

• Espainiako probintziak:
  • Bartzelona: 5.309.404 biztanle (2006).
  • Tarragona: 730.466.
  • Girona: 687.331.
  • Lleida: 407.496.

• Lurralde historikoak:
  • Ipar Katalunia (Frantzia): 392.803 biztanle (1999).

Eskualdeak

 Sakontzeko, irakurri: Kataluniako eskualdeak

Katalunia 41 eskualdetan banatuta dago gaur egun. Historikoki, 1936an hasi zen indarrean banaketa administratibo hau, Francisco Francok etenda hiru urte geroago gelditu bazen ere. Atzera 1987tik indarrean dago.

Eskualderik populatuenak hauek dira:

• Barcelones (2.226.913 biztanle).
• Valles Occidental (836.077).
• Baix Llobregat (767.967).
• Maresme (409.125).
• Valles Oriental (371.387).
• Tarragones (222.444).

Hiri nagusiak

1. Barcelona (Barcelones): 1.582.738 biztanle 2006an.
2. L'Hospitalet de Llobregat (Barcelonès): 246.415.
3. Badalona (Barcelonès): 214.440.
4. Sabadell (Vallès Occidental): 191.057.
5. Terrassa (Vallès Occidental): 184.829.
6. Tarragona (Tarragonès):131.158.
7. Lleida (Segria): 124.709.
8. Santa Coloma de Gramenet (Barcelonès): 116.012.
9. Mataro (Maresme): 111.879.
10. Girona (Gironès): 86.672.

Inguru naturala

Mendiak

Ibaiak

Kostaldea

Politika

Kataluniako Generalitatea da lau probintzietako autonomia-gobernua.

Hedabideak

• Katalanez:
  • Telebistak: TV3.
  • Egunkariak: "Avui", "El Punt", "El Periodico de Catalunya" eta "Segre".
  • Beste batzuk: "Vilaweb" hedabide elektronikoa.

• Gaztelaniaz:
  • Egunkariak: "La Vanguardia" eta "El Periodico de Catalunya".

Kultura

Literatura

 Sakontzeko, irakurri: Katalunierazko literatura

Katalunierazko idazle kataluniarren artean azpimarragarraiak dira, besteak beste, Salvador Espriu, Terenci Moix eta Quim Monzo.

Musika

 Sakontzeko, irakurri: Kataluniako musika eta Katalunierazko musika

Alde batetik, nabarmentzekoak dira Isaac Albeniz eta Enric Granados musikagileak eta Montserrat Caballe eta Josep Carreras opera abeslariak musika klasikoaren arloan.

Beste aldetik, musika garaikidean, aipatzekoak dira Joan Manuel Serrat, Lluis Llach, Marina Rossell, "Kiko Veneno", Manolo Garcia, Quimi Portet eta "Loquillo". Taldeen artean, Sopa de Cabra, Els Pets eta El Ultimo de la Fila ditugu.

Azkenik, pianojole famatuak dira Alicia de Larrocha eta Tete Montoliu.

Kirolak

• Futbol taldeak:
  • FC Barcelona
  • RCD Espanyol

• Saskibaloi taldeak:
  • FC Barcelona
  • Club Joventut de Badalona
  • Basquet Manresa
  • Girona Basquet

Euskal Diaspora

• Euskal Etxea de Barcelona

Kanpo loturak

• TV3 Telebista publikoa
• Vilaweb egunkari elektronikoa
• El Punt
• Llengües Vives

	Katalan Herriak
Katalunia (eta Ipar Katalunia) • Valentziako Erkidegoa • Balear Uharteak • Andorra • Sartaldeko Zerrenda • Alguer • El Carxe

	Espainiako Autonomia Erkidegoak
Andaluzia • Aragoi • Asturiasko Printzerria • Balear Uharteak • Errioxa • Euskadi • Extremadura • Galizia • Gaztela eta Leon • Gaztela-Mantxa • Kanariar Uharteak • Kantabria • Katalunia • Madrilgo Erkidegoa • Melilla • Murtziako Erkidegoa • Nafarroa • Valentziako Erkidegoa • Zeuta Bestelako lurrak: Subiranotasun uharteak